گرديد ( 1 ) ( البته از نهج البلاغه ( خطبه قاصعه ) و بعضى از روايات به خوبى استفاده مى - شود كه فريضه حج از زمان آدم ع تشريع شده بود ، ولى رسميت يافتن آن بيشتر مربوط به زمان ابراهيم ع است ) . حج بر هر انسانى كه توانايى داشته باشد در عمر فقط يك بار واجب مىشود و از آيه فوق نيز بيش از اين استفاده نمىگردد زيرا حكم مطلق است و با يك بار انجام دادن امتثال حاصل مىشود . تنها شرطى كه در آيه براى وجوب حج ذكر شده مسئله استطاعت است كه با تعبير « * ( مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْه سَبِيلًا ) * » ( كسى كه توانايى راه پيمايى بسوى خانه كعبه داشته باشد ) بيان شده . البته در روايات اسلامى و كتب فقهى ، استطاعت ، به معنى « داشتن زاد و توشه ، و مركب ، و توانايى جسمى ، و باز بودن راه ، و توانايى بر اداره زندگى به - هنگام بازگشت از حج » تفسير شده است ، ولى در حقيقت همه اينها در آيه فوق مندرج است ، زيرا استطاعت در اصل به معنى توانايى است كه شامل تمام اين امور مىشود . ضمنا از آيه فوق استفاده مىشود كه اين قانون مانند ساير قوانين اسلامى اختصاص به مسلمانان ندارد بلكه همه موظفند آن را انجام بدهند و با قاعده معروف « الكفار مكلفون بالفروع كما انهم مكلفون بالاصول » ( كافران همانطور كه به اصول دين موظفند به انجام فروع نيز مكلف مىباشند ) آيه فوق و مانند آن تاييد مىشود ، گرچه شرط صحيح بودن اين گونه اعمال و عبادات اين است كه نخست اسلام را بپذيرند و سپس آنها را انجام بدهند ولى بايد توجه داشت كه عدم قبول

--> ( 1 ) - از بعضى روايات استفاده مىشود كه اين فريضه در اسلام نخستين بار در سال دهم هجرى تشريع گرديد و در همان سال بود كه پيامبر ( ص ) به جمعى دستور داد در همه جا اين فرمان را به گوش مردم برسانند و آنها را آماده زيارت خانه خدا كنند اگر چه مراسم عمره را پيغمبر اكرم ( ص ) و جمعى از مسلمانان قبل از آن هم انجام دادند .